Giriş

Orijinalini görmek için tıklayınız : Vitray (Cam Süsleme) Nedir Vitray Sanatı Tarihçesi Vitray Çeşitleri ve Tekniği



EmeL
06-10-2012, 23:32
XII. yüzyilda Roma sitili yerini Gotik tarza birakti. Bu yeni mimari anlayista çatinin bir dizi kolon ve kiris sistemine tasittirilmasi fazla agirlik tasimayan duvarlarda daha çok ve genis pencere bosluklari birakmayi sagladi. Böylece pencereleri örtmek için renkli cam paneller kullanilmaya baslandi. Cam parçalarini birbirine tutturmak içinde kursun çubuklar kullaniliyordu. Vitray süslemesi kiliselerde mozaik süslemenin yerini aldi ve Vitray zanaatkarlari zaman içerisinde cam ve kursun ile birçok farkli teknikler gelistirdiler.

Pencereleri örten saydam panellerin yapimi için cam kullanimi çok eski dönemlere dayaniyor. Bu uygulamalar özellikle Dogu Akdeniz'de çok önceleri biliniyordu. Roma ve ilk Hiristiyanlik dönemlerinde kullaniliyordu.

Ortaçag döneminde de sirlama cam ile Vitray teknigine rastlamak mümkün. Muhtesem Vitray süslemeleri 1200 ve 1236 yillarinda Chartres Katedralindeki 7000 m 2 lik bir alani kaplayan vitray süslemesi ortaçag mimarisinin ve cam üstüne yapilan resim sanatinin en büyük ve en önemli örneklerindendir. Bu mimari basta Fransa olmak üzere Almanya, Ingiltere ve Italya ‘da ve tüm Avrupa'da ses getirdi. 1300'lü yillarda Antonio da Pisa adli Italyan vitray sanatina ait ilk kitabi yazdi. Kitabinda cam kesim teknikleri, camin renklendirilmesi, kursun teknigi anlatiliyordu. Renkli camlarin vitray yapimimda kullanilmasi Isa'dan sonra ilk yillara rastliyor. Bu döneme ait en eski örnekler Ravenna'da Isa'dan sonra VI. Yüzyilda ortaya çikti. Ancak gerçek vitray sanati en parlak dönemi IX. ve X. Yüzyillar arasinda yasadi.

Ilk bilinen cam kesim teknigi önceden cam üzerine tebesir ile çizilen desenin ucu isitilmis bir demir parçasi ile kesilmesi teknigi idi. Kesim sirasinda cam sogumasi için su ile islatiliyor ve islem cam iyice kirilana kadar devam ediyordu. Daha sonra Vitray ustalari daha küçük parçalarin kolay kesilebilmesi ile kükürt teknigi ile kesim yapmaya basladilar. Kesilen parçalar temizlenip kesim sekline göre yapistiriliyordu.(Yapistirmada tutkal kullanilmiyor.) Sonra camin üstüne desen isleniyordu. Bezeme bittikten sonra camlar kursun içine gömülüyor. Yani H kesitindeki kursun çubuklarin arasina yerlestiriliyor ve lehim ile kursunlar kalaylanarak camlar sabitlestiriliyordu.

Uzun yillar parlak dönem yasayan vitray sanati zaman içersinde kültürel ve sosyal nedenlerden dolayi eski önemini kaybetmeye basladi. Yeniden önem kazandigi dönem 19. yy. da Antonio da Pisa nin kitabi örnek alinarak vitray restorasyonlari yapildi ve eski zanaatkarlar gün isigina çikartildi.

Vitray sanatinin yeniden dogusu ilk olarak Fransa da basladi. Ancak yüzyil sonuna dogru Almanya vitray sanatinin merkezi konumuna geldi. Bu dönemde vitray sanati özellikle dini yapilarin disinda saray ve malikanelerde, büyük konaklarin kapi, pencere ve tavan süslemelerinde kullanilmaya baslandi. Desenlerde tema olarak dini ve kutsal desenler islenmistir. 1890-1930 yilarinda dini konularin disinda manzara, insan figürleri, zarif bezemeler, çiçek motifleri ve geometrik desenler vitray sanatinda yeni ve dekoratif tekniklerle gelistirildi. Bu tekniklere farkli olarak Amerika da New York'lu ünlü tasarimci Lois Comfort Tiffany vitray sanati için farkli bir uygulama teknigi gelistirdi. Kursun çubuklar yerine bakir folyo seritler kullanmaya basladi. Ayrica bazi farkli cam türleri gelistirdi. Opal, renkli opal ve sedefli camlar gibi.

Kullandigi camlar ve teknigi ile çok farkli aydinlatmalar da ortaya çikardi. Günümüzde onun çalismalarindan bir çok örnek taklit edilip uygulanmaktadir.

Türk tarihimizde ise, cam sanati Anadolu uygarliklarinda ki yapitlarda camin islenisi görülmektedir. Vitray sanati ise Selçuklular döneminde gelistirilmis olup Osmanli Imparatorlugu döneminde Istanbul'un fethinden sonra bir çok tarihi mimarilerde Vitray Teknigi ile muhtesem çalismalar yapilmistir. Yakin dönem içersinde de cam ve vitray sanati birçok sanatçinin ilgi odagi olmustur.

Anadolu'da camin ilk kez gözboncugu olarak üretimi Izmir-Görece köyündeki ustalar tarafindan gerçeklestirilmistir.

Günümüzde vitray giderek önem kazanmis, özellikle iç mimarlikta daha çok kullanilmaya baslanmistir.

CAM SÜSLEME (VITRAY) TEKNIKLERI

Cam süsleme sanatinda uygulanan 5 teknik var:

Mozaik vitray: Mozaik vitrayin yapimi için gerekli olan malzemeler; beyaz cam materyalleri,
transparan cam vitray boyasi, siyah cam vitray boyasi, firça, siyah kontur, 40*30* mat cam

40*30 ebatlarinda olan camin mat tarafina siyah konturla eskiz çizilir, çizilen eskizin içi firça
yardimi ile transparan cam vitray boyasi ile boyanir. Boyanan bölgelere camlar serpistirilir ve
kurumaya birakilir. Kuruduktan sonra eskiz siyah cam vitray boyasiyla boyanir. Bir süre daha
kuruduktan sonra çerçeve yapilir.

Macunlu vitray : Macunlu vitrayin yapimi için gerekli olan malzemeler; yapilacak yerin ebadi
kadar cam alinir, selülozik vernik, selülozik tiner, renkli camlar, elmas, macun, ispirtolu kalem, pense
ve silikon

Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir. Eskiz camin altina yerlestirilir. Rengine göre cam alinir,
eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardimi ile cam çizilen yerden kesilir. Fazla parçalar pense ile
alinir ve kesilen cam yerine koyulur. Bütün parçalar bu sekilde kesildikten sonra renkli camlar
selülozik vernikle camdaki yerlerine yapistirilir. Bu islem de bittikten sonra camlarin aralari macun
ile doldurulur. Macun kuruduktan sonra selülozik tinerle silinir. Biten cam yapilan yere silikonla
yapistirilir. Renkli camlar bu iki camin arasinda kalir.

Kursunlu vitray : Kursunlu vitrayin yapimi için gerekli olan malzemeler; renkli camlar, elmas,
ispirtolu kalem, pense, havya, kursun, pamuk, lehim, selülozik tiner

Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir. Çizilen eskiz masa üstünde
sabitlestirilir, bir kösesi iki kursunla havya yardimi ile lehim yapilir.
Rengine göre camlar alinir, eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardimi
ile cam çizilen yerden 1,5 mm distan kesilir. Fazla parçalar pense ile
alinir ve cam kursuna yerlestirilir. Açikta kalan kismi da kursunla
birlestirilip lehim yapilir. Lehim yapilan yer pamuk yardimiyla silinir.
Islem bu sekilde devam eder. Biten cam selülozik tinerle silinir ve yapilan
yere yapistirilir.

Boyali vitray: Boyali vitray için gerekli olan malzemeler; cam vitray boyalari, firça, kontür

Eskiz çizilir ve renklendirilir. Eskiz camin altina yerlestirilir ve kontür ile çizilir. Daha sonra
olusturulan renkler boyanir ve islem biter.

Boyali vitrayin baska bir teknigi de var. Yukaridaki malzemeler aynen kullaniliyor. Ancak cam
vitray boyasi yerine fuxy cam vitray boyasi ve leitz (seffaf dosya)...

Eskiz çizilir ve renklendirilir. Çizilen eskizin üzerine leitz yerlestirilir. Kontürle eskiz üzerinden geçilir.
Kuruduktan sonra fuxy boya ile renklendirilir. 4-5 saat kuruduktan sonra eskiz leitz üzerinden
çikartilir. Istenilen yere yapistirilir.

Tifani: Tifani'nin yapimi için gerekli olan malzemeler; renkli camlar, elmas, ispirtolu kalem, pense,
havya, bakir folyo, lehim

Eskiz çizilir ve renklendirilir. Çizilen eskiz sabitlestirilir. Rengine göre camlar alinir, eskizin üzerinde
çizilir, sonra elmas yardimiyla cam çizilen yerden kesilir. Fazla parçalar pense ile alinir. Camin
kenarlari bakir folyo ile kaplanir. Bütün parçalar bittikten sonra camlar birbirine havya yardimiyla
lehimlenir. Biten cam yapilan yere yapistirilir.


http://img225.imageshack.us/img225/5842/vitray2mp2ba9.jpg